Khi doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hoạt động sang Philippines hoặc hợp tác với đội ngũ tại đây, nhiều người bất ngờ khi nhận ra rằng dù cùng ở khu vực Đông Nam Á, cách giao tiếp và làm việc giữa hai nền văn hóa vẫn có những khác biệt đáng chú ý, nếu không nắm rõ có thể dẫn đến hiểu lầm không đáng có.

Điểm chung: cả hai đều coi trọng sự hài hòa và tránh đối đầu trực tiếp

Cả người Việt Nam và người Philippines đều có xu hướng giao tiếp gián tiếp, ưu tiên giữ hòa khí trong công việc. Thay vì từ chối thẳng thừng, cả hai văn hóa thường dùng những cách diễn đạt mềm mỏng hơn như “để tôi xem lại”, “tôi sẽ cố gắng” – những câu trả lời này không hẳn là đồng ý, mà cần được hiểu trong ngữ cảnh cụ thể.

Khác biệt trong cách thể hiện tôn ti trật tự

Người Philippines thường thể hiện sự tôn trọng cấp trên một cách rõ ràng qua cách xưng hô, phổ biến là dùng “Sir” hoặc “Ma’am” ngay cả trong môi trường làm việc khá thân thiện. Người Việt Nam cũng coi trọng tôn ti trật tự, nhưng cách thể hiện có thể khác – thường qua cách xưng hô theo vai vế gia đình (anh, chị, em) hoặc chức danh cụ thể, tạo cảm giác gần gũi hơn nhưng vẫn giữ khoảng cách phù hợp.

Khi làm việc với đồng nghiệp Philippines, nên chú ý dùng đúng cách xưng hô trang trọng trong giao tiếp công việc ban đầu, và chỉ chuyển sang cách gọi thân mật hơn khi đã có sự đồng thuận rõ ràng từ cả hai phía.

Cách hiểu đúng những câu trả lời “mềm mỏng”

Một thách thức phổ biến khi làm việc đa văn hóa là hiểu đúng ý nghĩa thực sự đằng sau những câu trả lời không rõ ràng. Khi đồng nghiệp Philippines nói “I’ll try” hoặc “maybe”, điều này có thể mang ý nghĩa từ chối khéo léo, không phải cam kết chắc chắn. Tương tự, người Việt khi nói “để anh/chị xem xét thêm” cũng có thể đang diễn đạt sự do dự chứ không hẳn là đồng ý.

Cách xử lý hiệu quả là đặt câu hỏi cụ thể hơn để làm rõ, thay vì mặc định hiểu theo nghĩa đen. Ví dụ, thay vì chỉ hỏi “bạn có làm được không”, có thể hỏi cụ thể hơn: “Bạn dự kiến hoàn thành việc này vào thời điểm nào?”

Vai trò của mối quan hệ trong công việc

Với văn hóa Philippines, mối quan hệ cá nhân thường đóng vai trò quan trọng, đôi khi được ưu tiên hơn cả quy trình cứng nhắc trong một số tình huống. Với văn hóa Việt Nam, nguyên tắc “có đi có lại” cũng rất được coi trọng – việc ghi nhớ và đáp lại sự giúp đỡ từ đồng nghiệp là một phần quan trọng trong xây dựng lòng tin lâu dài.

Dành thời gian xây dựng mối quan hệ cá nhân với đồng nghiệp – dù chỉ là những cuộc trò chuyện ngắn ngoài công việc – thường mang lại hiệu quả hợp tác tốt hơn nhiều so với việc chỉ tương tác thuần túy vì mục đích công việc.

Tránh gây mất thể diện khi phản hồi công việc

Cả hai văn hóa đều nhạy cảm với việc bị chỉ trích công khai, đặc biệt trước mặt đồng nghiệp khác. Khi cần góp ý hoặc phản hồi về công việc chưa đạt yêu cầu, nên trao đổi riêng tư, dùng ngôn từ nhẹ nhàng, tập trung vào giải pháp thay vì chỉ nêu vấn đề.

Kết

Giao tiếp hiệu quả với đồng nghiệp đa văn hóa không đòi hỏi phải học thuộc mọi quy tắc văn hóa, mà cần sự quan sát, tôn trọng, và sẵn sàng làm rõ khi có điều chưa chắc chắn. Với môi trường làm việc ngày càng kết nối giữa Việt Nam và Philippines, khả năng thích nghi này sẽ là lợi thế quan trọng cho bất kỳ ai làm việc trong môi trường quốc tế.

UNIVA hiện có nhiều vị trí đang tuyển tại Việt Nam và Philippines – xem chi tiết tại trang Tuyển dụng của chúng tôi.